Soru Mu, Sorun Mu?

“O dolmanın altı daha çok yanacak mı?” Dolmaya baktı, bir çatal alıp kontrol etti ve evet, kapanma zamanı gelmiş.

“Bu çatallar neyi bekliyor?” Masaya çatalları götürmediğini fark etti..

“Soğan bu kadar mı?” Ciğere baktı, soğana baktı ve evet, biraz daha eklese ancak yeteceğini gördü..

Dışarıdan bakan, soru soranı o mutfağın sorunu zannedebilirdi. Oysa o, mutfağa her geleni “yetiştiriyorum” demeden yetiştirendi.. Yetiştirme stilinde eleştiri, karşısına alıp öğüt öğür öğütmek yoktu.. Sadece basit sorular sorardı ve o soru soruyorsa; bilirlerdi ki soru boşuna değil, kesin bir sorun var.

“Burada bir sorun var” ya da “yanlış yapıyorsun” demezdi. Çoğu devrik olan ama kesinlikle basit soru sorarak bilincini oraya çekerdi. “Salatanın yağı bir yere mi gitmiş?” Aslında “Salataya yağ koymayı unuttun” diyordu.. “Bu pilav, ordu için mi?” “Bu ölçüde pişirirsen, günlerce pilav yememiz gerekecek” demekti.. Bir süre sonra tatlı bir oyuna döndü. Herkes söyleyeceği şeyi soruya dönüştürüyordu..

Soru sormayı hafife almamak lazım.

Hem düşündüren hem düşündürmek istediğin şeyi düşündüren hem de düşündürmek istediğin şeyi düşündürürken incitmeyip öğreten soru sormak basit iş değil.. Kafa karışıklığı çok olanın sorusu da karmaşık oluyor, anlaşılmıyor. Soran da cevaplayacak olan da yoruluyor.

Sade düşünenin yaptığı iş karmaşık da olsa algısı da sorusu da sade oluyor ve öğrenmesi de öğretmesi de yormuyor..

O zaman sadeleşmenin önemini bir kez daha anlıyor insan.. Sorularımızın soruna dönüşmesi, karmaşamızın çoğalmasıyla orantılı. Demek ki sınav dönemleri, odamız sadeleşmeli. İlişkilerimiz, tüketimlerimiz ve hatta meraklarımız sadeleşmeli..

Demek ki yeni bir öğrenme sürecinde, işe girdiğinde, askerlikte, öğrencilikte, mutfakta veya aldığımız terfide ilk adımımız sadeleşmeye dönük olmalı.. Sorularıyla yoran olmak değil tabii ki ama yerinde kaliteli soru sorma becerisi geliştirmek gerekli.

Bunun için de kendine gözlemci olmak kıymetli.

En saçma soruları ne zaman soruyorum? Şikâyet edeceğim zaman sorduğum sorularla, sorumluluk alırken sorduğum soruların arasında nasıl farklılıklar var? Sorularım suçlayıcı ve kırıcı mı, çözümleyici ve birleştirici mi? Sorumluluğumdaki kişilere ne tür sorular soruyorum? Yetişirken, soru adabı nasıl olmalı? Yetiştirirken soru stilimin düzenlenmesi gereken kısımları neler? Her aklıma geleni soran mıyım yoksa önce düşünüp araştırıp, irdeleyip bulamadığımda mı soruyorum?

Öğrenme ortamlarının tasarımında sadeleşme, sonraki riskleri ve başarısızlıkları çok azaltır.

Neden öğreniyoruz sorusunun altı doldurulsa.. “Hocam bu bizim ne işimize yarayacak, neden öğreniyoruz bunu?” sorusu, lise öğrencisinin cevap beklemediği ve aslında serzenişte bulunduğu soru değil mi? Peki buna gerçekten cevap verilse… Neyi neden öğrendiğini bilse, soruları “nasıl?” demeye başlasa, sınıfın da seviyesi yükselmez mi?

İnsan hayatında bir konuya takıldığında, aslında sorusu da takılmıyor mu? Sorularımızı değiştirdiğimizde düşünce yollarımız da farklılaşacak ve daha önce aklımıza gelmeyen seçenekleri görmeye başlayacağız aslında.. Böyle bir olasılığa karşılık; soruları soruna dönüştürmenin, en yaygın rastlanan durum olması şaşırtıcı.

Başarı Psikolojisi Semineri, sorularımızın değiştiği bir içeriğe sahip. Bu yüzden yeni düşünce yolları ile daha önce görmediğimiz seçenekleri görmeye ve deneyimleri stratejilere dönüştürmeye başlıyoruz. Deneyimlerin stratejilere dönüşmesi, gerçekçi merakların sorularda hayat bulması ile oluyor.

O halde insan, sorularının çözüm mü yoksa sorun mu meydana getirdiğini değerlendirmeli. Bu değerlendirmeyi ne kadar sade ve samimi yaparsak, o kadar hızlı yol almaz mıyız?